#WoensdagWelzijnsWeetje Maagzweren

Geplaatst op 31 juli 2019

Paarden zijn relatief gevoelig voor maagzweren. Zeker in het winter- en wedstrijdseizoen hebben paarden hier meer last van dan je in eerste instantie zou denken. Maagzweren kunnen zich uiten in vermageren, verminderde eetlust, prestatievermindering, gedragsveranderingen of zelfs koliekverschijnselen. Reden om nog eens goed naar die maag te kijken.

De maag van het paard
Om te begrijpen hoe het zit, een klein lesje anatomie: De maag van het paard is eigenlijk een soort kleine zak (8-12 liter) waar in het ideale geval de hele dag door kleine beetjes voedsel doorheen gaan richting de darmen. De paardenmaag is opgedeeld in twee delen: Het onderste deel van de maag bevat de klieren die onder andere slijm en maagzuur produceren. Dit deel heeft daarom een lage zuurgraad (pH) van 2 tot 3. Het slijm moet de maagwand tegen het maagzuur beschermen. Het bovenste deel van de maag bevat geen klieren en heeft een meer neutrale pH van 6 tot 7. Dit deel produceert geen slijm en heeft daardoor ook geen beschermende slijmlaag. Tussen deze twee gedeeltes zit een duidelijke scheidslijn, de noemen we de Margo Plicatus.

Foto: Margo Plicatus, scheidslijn in de maag.

Het etende paard
Wanneer een paard eet komt het voedsel vermengd met speeksel in de maag terecht. Paarden produceren de gehele dag speeksel, maar tijdens het kauwen nog wat extra. Dit speeksel tezamen met het voedsel zal de zuurgraad van de maag op peil houden, een te lage zuurgraad kan namelijk een gevaar vormen voor de maagwand.  Het kan de beschermlaag van de maag aantasten wat leidt tot problemen.

Wat doet maagzuur
Nu klinkt het alsof maagzuur de grote vijand is, maar maagzuur heeft wel degelijk een functie. Het maagzuur helpt bij de vertering van het voedsel en het onschadelijk maken van eventuele bacteriën. Maar helaas maakt maagzuur geen onderscheid tussen voer dat verteerd moet worden of lichaamseigen weefsel. Door te langdurig, te vaak of te sterk contact met het maagzuur kan het beschermende slijm en de slijmvlieslaag van de maagwand worden aangetast en ontstaan er beschadigingen en ontstekingen aan het maagslijmvlies. Dit zijn maagzweren. Deze beschadigingen helen niet en verergeren zelfs doordat ook hier weer het irriterende maagzuur op inwerkt. Je kunt je voorstellen dat dit erg veel pijn kan doen. Maagzweren kunnen overal in de maag ontstaan, maar komen het vaakst voor in het bovenste deel van de maag en op de scheidingslijn (margo plicatus) tussen het klierloze en klierrijke deel van de maag.  Wanneer de maag de hele dag gevuld wordt met kleine beetjes, zoals in de natuur, is dat de ideale situatie, maar je kunt je voorstellen dat als je een paard maar een aantal keer per dag voert de maag tussendoor leeg zal zijn en dan het aanwezige maagzuur meer kans heeft om het maagslijmvlies te beschadigen.
Bij arbeid wordt de maag samengedrukt doordat de druk in de buik toeneemt. Ook hierdoor kan het aanwezige maagzuur over de scheiding klotsen en daarbij het onbeschermde deel van het maagslijmvlies aantasten, zeker als het paard voor die tijd nog niet gevoerd was.

Hoe vaak komen maagzweren voor?
We weten dat eigenlijk alle paarden last kunnen krijgen van maagzweren. Ook weten we dat het management een belangrijke rol kan spelen. Sportpaarden hebben een groter risico op het ontwikkelen van maagzweren dan recreatiepaarden: 58-93% van de sportpaarden heeft last van maagzweren en dit percentage kan toenemen gedurende het wedstrijdseizoen. Maar dat neemt niet weg dat ook paarden die recreatief gebruikt worden wel degelijk maagzweren kunnen ontwikkelen en zelfs bij veulens wordt het gezien. Voor iedere paardeneigenaar is het dus belangrijk hierop alert te zijn.

Wat zijn de verschijnselen van maagzweren?
Veel paarden laten niet of nauwelijks symptomen zien. Dit maakt het soms erg lastig om maagzweren te herkennen. Paarden met maagzweren krijgen vaak een wat verminderde eetlust, gaan vermageren of worden schraal. Of het lijkt soms dat ze niet dik te krijgen zijn. Daarbij kunnen ze minder presteren in de sport en zie je verschijnselen als gapen of knarsetanden. Ook kunnen paarden gedragsveranderingen laten zien zoals bijten tijdens het aansingelen of sikkeneurig worden. Lichte koliekverschijnselen kunnen ook een teken zijn, maar dit hoeft absoluut niet op te vallen of als eerste op te treden.

Hoe diagnosticeer je maagzweren?
Om zeker te weten of je paard maagzweren heeft kun je het beste een maagscopie laten doen. Tijdens een maagscopie onderzoekt de dierenarts de maag van het paard door middel van een gastroscoop. Dit is een lange slang van rond de 3 meter met aan het uiteinde een camera die via de neus en slokdarm naar de maag toe gaat. Op deze manier kan de dierenarts de binnenkant van de maag bekijken en controleren op eventuele maagzweren.

Hoe behandel je maagzweren?
Als de maagzweren zijn bevestigd door de dierenarts start vaak een behandeling met maagzuurremmers. Deze zorgen ervoor dat het maagzuur niet meer zo zuur kan worden wat ervoor zorgt dat de maagwand beter kan helen, maar zorgen er ook voor dat de maagwand niet extra aangetast kan worden. Daarnaast is het natuurlijk erg belangrijk om te kijken waar het management aangepast kan worden.

Wat kun je doen om maagzweren te voorkomen?

Voedselopname: De manier waarop het paard gevoerd wordt is een belangrijke factor om maagzweren te helpen voorkomen. Wanneer het paard eet of kauwt maakt deze namelijk extra speeksel aan wat ervoor zorgt dat de zuurgraad in de maag niet te laag wordt en de maagwand minder makkelijk aangetast kan worden.  Het beste is om er voor te zorgen dat je paard de hele dag door kleine beetjes kan eten en in ieder geval niet langer dan zes uur zonder ruwvoer staat, ook niet ‘s nachts. Op deze manier kun je voorkomen dat de maaginhoud te zuur wordt. Daarbij gaat dat natuurlijk ook de verveling tegen.

Voeding: Niet alleen de voedselopname is belangrijk, maar ook de voeding zelf. We weten dat tijdens de vertering van krachtvoer vluchtige vetzuren vrijkomen die de maag kunnen verzuren. Om te voorkomen dat er te veel van deze vetzuren ontstaan, is het goed om het krachtvoer in kleinere porties over de dag te verdelen. Daarnaast is het beter om eerst het ruwvoer te geven en daarna pas het krachtvoer. Ook bij het gebruik van bepaalde supplementen, zoals elektrolyten, is het belangrijk deze correct te gebruiken. We weten namelijk dat elektrolyten de beschermende slijmlaag in de maag kunnen aantasten.

Training: Paarden die hoog in training staan hebben een hoger risico op het ontwikkelen van maagzweren. Dit komt omdat de maag met meer intensieve en langdurige training langer leeg blijft en in actie de maag ook samentrekt, waardoor het maagzuur naar het bovenste deel van de maag geduwd wordt. Zoals je nu weet is hier niet de beschermende slijmlaag en kan daardoor de maagwand aangetast worden. Als een paard moet werken op een lege maag, kunnen de zure maagsappen makkelijker opspatten tegen het bovenste deel van de maag en daarmee maagzweren veroorzaken, probeer dit dus te voorkomen

Stress: Als een paard stress heeft, worden er stofjes geproduceerd die de maagwand gevoeliger maken voor het maagzuur en zo de kans op maagzweren vergroten. Paarden kunnen door veel verschillende factoren stress ervaren. Te weinig contact met soortgenoten of te weinig vrije beweging zijn voor een kuddedier erg stressvol. Ook op transport gaan, bijvoorbeeld op de trailer naar wedstrijden, is voor sommige paarden erg spannend, en vormt, zeker als ze daarbij ook nog eens weinig eten en drinken onderweg, een risico.

Om maagzweren te voorkomen is het essentieel om je stalmanagement te optimaliseren en stress zo veel mogelijk te beperken. Denk bijvoorbeeld aan ‘De 10 geboden van het paard’ van het Keurmerk PaardenWelzijn (KPW). Als je denkt dat je paard last heeft van maagzweren, vergeet dan niet om contact op te nemen met je dierenarts. Er zijn namelijk ook nog heel veel andere onderliggende ziektes die ook maagzweren kunnen veroorzaken.

Powered by Boehringer Ingelheim Animal Health I Partner paardenwelzijn KNHS

Beeld: Arnd Bronkhorst
Overname tekst en beeld niet toegestaan

 

Categorie: #WoensdagWelzijnsWeetje, maagzweren, maagzuur, stalmanagement, stress, maagscopie

Ander Nieuws

  • 29 oktober: KNHS College Tour Mennen met Ad Aarts
    29 oktober: KNHS College Tour Mennen met Ad Aarts
  • Kort verslag dressuurforum 7 oktober 2019
    Kort verslag dressuurforum 7 oktober 2019
  • #WoensdagWelzijnsWeetje maagzweer
    #WoensdagWelzijnsWeetje maagzweer