­ #WoensdagWelzijnsWeetje PPID - KNHS

#WoensdagWelzijnsWeetje PPID

Geplaatst op 04 september 2019

Pituitary Pars Intermedia Dysfunction of te wel PPID is een ziekte die tegenwoordig steeds beter herkend wordt. Het is namelijk een van de meest voorkomende hormoon-gerelateerde ziektes bij het oudere paard.

Naar schatting heeft 15-30% van de paarden ouder dan 15 jaar de ziekte PPID! Dit hoeft trouwens niet te betekenen dat het niet bij jongere paarden voorkomt, want het is al gevonden bij paarden vanaf 7 jarige leeftijd. Eerder stond PPID bekend als het syndroom van Cushing, wat ook bij mensen voorkomt. Echter bleek het bij paarden toch anders in elkaar te zitten, vandaar de nieuwe naam PPID. Als je de naam Pituitary Pars Intermedia Dysfunction simpel vertaalt betekent het ‘een verstoorde functie van de middenkwab van de hypofyse’.

Waardoor ontstaat het eigenlijk?

De hypothalamus en de hypofyse zijn twee orgaantjes die onderaan de hersenen liggen. Samen zorgen zij voor een gecontroleerde huishouding van een aantal hormonen. De hypothalamus ‘praat’ met de hypofyse via zenuwbanen. We zien soms dat deze zenuwbanen bij het ouder worden langzaam afgebroken worden waardoor de middenkwab van de hypofyse (PPID) niet meer goed kan functioneren met alle gevolgen van dien.

Wat gebeurt er eigenlijk?

De hypothalamus produceert normaal gesproken dopamine en stuurt dit als signaalstofje via de zenuwbanen naar de hypofyse. Dopamine remt vervolgens de productie van hormonen in de hypofyse. Doordat de tussenliggende zenuwbanen langzaam slechter worden, krijgt de hypofyse minder dopamine en wordt deze minder geremd. Als gevolg daarvan gaat de hypofyse meer hormonen produceren dan hij normaal zou doen. Hierdoor moeten de cellen harder werken en gaan op hun beurt weer groeien om dit bij te kunnen benen. Als gevolg hiervan ontstaat er een vergroting van de hypofyse die ook nog eens te veel hormonen produceert. Eén van deze hormonen is ACTH. ACTH is weer een hormoon dat invloed uitoefent op de bijnier. Hierdoor gaat het stresshormoon cortisol in het lichaam stijgen. Door onder andere deze verschillende en veranderde hoeveelheden hormoon zien we de verschijnselen (symptomen) van PPID optreden. Cortisol heeft namelijk ook nogal wat invloed in een paardenlichaam, waaronder op de insulineregulatie. En ontregelde insuline kan weer leiden tot een verhoogd risico op hoefbevangenheid.

Symptomen

Een van de meest bekende symptomen van PPID is de vachtverandering. Dit kan variëren van plukjes goudkleurig haar die niet meer loslaten tot een veel dikkere vacht met krullen. Ook zien we dat deze paarden moeite hebben om door de wintervacht heen te komen.

Wat vervelender is, is dat je paard met PPID een verhoogde kans heeft om hoefbevangen te raken. Paarden met PPID zijn namelijk veel gevoeliger voor de triggers van acute hoefbevangenheid en kunnen zelfs vaak al leiden aan een chronische vorm die niet zo duidelijk zichtbaar is. Tot wel 90% van paarden die aangeboden worden met hoefbevangenheid hebben een onderliggende hormonale stoornis zoals PPID. Zeker wanneer het paard hoefbevangen raakt zonder duidelijke oorzaak, is het belangrijk in kaart te brengen of hij onderliggende PPID heeft.

Andere symptomen die op kunnen vallen zijn bijvoorbeeld een verandering in lichaamsbouw. Denk hierbij aan spierverlies van de bovenlijn of een hangbuik, vetophopingen boven/rondom de ogen, abnormaal zweten rond de nek en schouders, of veel drinken en plassen. Soms is het enige dat je ziet dat ze minder presteren in de sport dan voorheen. Merries worden soms moeilijker drachtig en het afweersysteem lijkt het ook minder goed te functioneren. Vooral dit laatste maakt dat paarden met PPID soms last hebben van een slechte wondgenezing of terugkerende infecties. Ook het toenemend groter worden van de hypofyse zelf kan problemen veroorzaken door druk te geven op de omringende hersendelen. Denk hierbij aan blindheid en/of epileptische aanvallen. Vaak, m.n. in het beginstadium, kan het lastig zijn om PPID te herkennen, omdat de symptomen langzaam en geleidelijk optreden en daarom moeilijk zijn op te merken. Daarbij lijken veel symptomen ook op het normaalbeeld wat we zien als het paard ouder wordt.  

Testen

Als je één van deze symptomen ziet is de volgende stap om je dierenarts erbij te halen. Je dierenarts kan je paard bekijken en bij verdenking je paard laten testen door middel van bloedonderzoek. Eén van de meest belangrijke waarden van dit bloedonderzoek is het ACTH-gehalte. Hierbij is het wel belangrijk om rekening te houden met het seizoen. De productie van ACTH verandert namelijk met de seizoenen en in het geval van PPID is dit een stuk hoger in de herfstmaanden. De herfst is dus een goede periode om je paard te testen.

Wanneer de ACTH-waardes in het bloed duidelijk verhoogd zijn, is de diagnose van PPID redelijk makkelijk te stellen. In sommige gevallen is er geen duidelijke ACTH-verhoging ondanks dat je paard sterk verdacht wordt PPID te hebben. Er zijn dan nog andere testmogelijkheden die je dierenarts met je kan overleggen.

Het is belangrijk milde symptomen al op te merken zodat je op tijd kan testen en kan voorkomen dat het erger wordt. Het is zo zonde dat paarden nog steeds hoefbevangen worden voordat de diagnose PPID wordt gesteld.

Behandeling

Ondanks dat de zenuwen niet meer kunnen herstellen, is het gelukkig wel goed mogelijk om door middel van medicatie de overtollige hormoonproductie te regelen en zo de symptomen tegen te gaan of voorkomen. Zo kan je paard een stuk fijner ouder worden!

Meer informatie over PPID vind je hier. Wil je je paard laten testen? Download dan hier de kortingsvoucher. 

Powered by Boehringer Ingelheim Animal Health I Partner paardenwelzijn KNHS

Foto's: Arnd Bronkhorst

Categorie: Pituitary Pars Intermedia Dysfunction, PPID, ACTH-gehalte, Cushing, hypofyse, hoefbevangen, hormoongerelateerd, cortisol, Hoefbevangen

Ander Nieuws

  • KNHS College Tour over Hoefbevangenheid: ‘Voorkomen is beter dan genezen’
    KNHS College Tour over Hoefbevangenheid: ‘Voorkomen is beter dan genezen’
  • 11 september: KNHS College Tour Hoefbevangenheid
    11 september: KNHS College Tour Hoefbevangenheid
  • 11 september: KNHS College Tour Hoefbevangenenheid met Esmee Smiet
    11 september: KNHS College Tour Hoefbevangenenheid met Esmee Smiet