­ KNHS Instructie: Rechtrichten - KNHS

KNHS Instructie: Rechtrichten

Geplaatst op 03 februari 2020 in Dressuur & Para

Elke week lees je meer over beter leren paardrijden op onze website. Deze keer een artikel dat je eerder kon lezen in ons magazine Paard&Sport over rechtrichten. Gustav Steinbrecht, een oude meester in de rijkunst, zei het twee eeuwen geleden al: ‘Rijd het paard voorwaarts en richt hem recht.’ Voormalig bondscoach Rien van der Schaft laat op het KNHS-centrum in Ermelo zien waarom deze uitspraak nog steeds actueel is. Op zijn typerende wijze loopt hij met drie combinaties het ABC van het paardrijden door, waarbij in deze editie de focus op rechtgerichtheid ligt.

Volgens Van der Schaft is rechtgerichtheid meer dan een paard dat correct over vier sporen beweegt. ‘Een rechtgericht paard is linksom hetzelfde te rijden als rechtsom. De kwaliteit van de basisgangen is op beide handen hetzelfde en de buigzaamheid is twee kanten op gelijk.’ Een rechtgericht paard is niet alleen gelijkzijdig gegymnastiseerd, maar loopt volgens Van der Schaft ook rechtop. ‘Een paard kan correct over vier sporen gaan en daardoor rechtgericht lijken. Ondertussen kan er in het lichaam nog wat scheefheid zijn als het paard naar links of rechts leunt. Het gewicht is dan niet gelijkmatig over vier benen verdeeld. De ruiter voelt dat het paard tegenduwt aan één kant,’ legt hij uit.

De juiste volgorde
De eerste combinatie waar de Grand Prix-trainer mee aan de gang gaat is Dapper, die onder zijn amazone Cecilia Haveman uitkomt in de B-dressuur. De ruin is behoorlijk geïmponeerd door het weidse terrein en neemt een aantal keer het roer over. Uit het werk met deze combinatie blijkt dat Rien staat voor het aanhouden van de juiste volgorde in het paardrijden. Voordat aan rechtrichten kan worden gedacht, moet Dapper meer ontspannen in de bovenlijn. De amazone wordt gevraagd om stap-drafovergangen te rijden op de grote volte, waarbij Dapper wordt uitgenodigd om de hals te laten vallen. ‘Het africhtingsscala is eigenlijk heel logisch opgebouwd. Het begint met het verkrijgen van de juiste takt, die ontstaat als je het paard ontspannen voorwaarts rijdt. Daar werken we nu aan. Van daaruit kun je de aanleuning verbeteren. Je ziet dat Dapper als vanzelf rechter wordt nu hij met meer impuls naar voren treedt. Als het goed is, houd je elke training deze volgorde aan. Zo kun je stap voor stap je paard gymnastiseren en dat is waar dressuur om draait.’

Voorwaarts rijden
Dapper blijft wat moeite houden met de bovenlijn te ontspannen. Cecilia wordt gevraagd om de grote volte steeds groter te maken, net zolang totdat de vos in de volledige rijbaan de bovenlijn weet te ontspannen. Rien benadrukt dat het belangrijk is om naar voren te blijven rijden. ‘Elk paard komt het beste tot zijn recht als je hem naar voren toe aan elkaar rijdt. Blijf ook in het werk op de hoefslag met je been aanvullen en kom niet in de verleiding om te veel aan één teugel te zitten.’ Op de hoefslag wordt duidelijk wat er gebeurt als Cecilia te veel met haar linkerteugel inwerkt. Haar paard trekt onmiddellijk scheef. ‘Druk met je linkerbeen het gewicht van je paard naar jouw rechterteugel. Probeer met twee teugels te sturen en maak ook van de diagonaal een rechte lijn,’ moedigt Van der Schaft aan.

Gelijke druk
De vos buigt linksom net wat minder makkelijk en de amazone mag van Rien alleen linkerbuiging vragen als het paard zich wat spant. ‘Rijd rustig naar voren en probeer verbinding te krijgen op die rechterteugel,’ helpt hij de amazone. ‘Het is verleidelijk om die linkerbuiging losser te willen maken door die kant op te buigen, maar dat brengt je juist verder van je doel af. Probeer met je linkerbeen naar je rechterteugel te drijven. Zo krijg je meer gewicht aan die teugel. Denk ook goed aan je eigen handhouding. Houd je handen bij elkaar en denk erom dat je buitenteugel er goed aan is en je binnenhand niet terugwerkt.’

 

Cecilia Haveman met Dapper.

Binnenhoefslag
De Roermondse Maureen Mooren is de volgende combinatie die Rien een stapje verder helpt. De zestienjarige Limburgse rijdt L2-dressuur met haar PP Good Looking, een zoon van de bekende ponyhengst Power and Paint. Net als bij de voorgaande combinaties controleert Rien eerst de voorgaande bouwstenen. PP Looking Good mag niet de controle over het tempo overnemen en daarom moet de amazone veel overgangen van draf naar halt rijden, zodat Maureen kan ontspannen in haar hand en de aanleuning meer voor elkaar krijgt. In de overgangen moet Mooren erop letten dat de druk op haar teugels gelijk is en blijft.

Zodra dat beter is, daagt Rien de amazone uit om op de binnenhoefslag te rijden. PP Good Looking hangt volgens Rien een klein beetje in de buitenschouder en dat komt volgens Van der Schaft omdat de amazone net wat te veel buiging in de hals vraagt met haar binnenteugel. ‘Houd het hoofd en de hals recht voor je, ook als je een overgang naar het halthouden maakt. Voel je dan nog dat jouw pony met de schouder naar buiten valt? Plaats dan met twee handen de voorhand naar binnen. Op de binnenhoefslag kun je goed controleren of je recht bent en blijft. Val je naar de wand toe? Dan gebruik je waarschijnlijk te veel binnenteugel.’

 

Ook in de overgangen moet Maureen er goed op letten dat het hoofd en de hals van haar pony recht blijven.

Recht zitten
De Roermondse vormt een elegante combinatie met haar pony. Volgens Rien heeft de amazone het ideale figuur om goed te leren rijden. ‘Rechtrichten begint met een rechte ruiter die recht boven zijn paard zit, en vooral ook de beweging op een ontspannen manier kan volgen. Een ruiter die met ontspannen schouders en armen op een ontspannen manier kan zitten, staat zijn paard ook toe om recht te zijn. Andersom kan een scheef paard een ruiter ook naar één kant duwen.’ Rien legt uit dat ontspannen zitten niet hetzelfde is als ontspannen voor de tv hangen. ‘Ontspannen betekent vrij van spanning, maar je hebt wel een bepaalde aanspanning nodig om rechtop te blijven zitten en je lichaamsdelen te kunnen bedienen.’

Binnenteugel
Maureen moet er om denken dat ze haar pony in de wendingen niet verbuigt in de hals. ‘Vanaf zijn oren tot zijn staart moet uit één, gelijkmatig buigende, lijn bestaan als jij een wending rijdt. Die buiging ontstaat doordat jij van je binnenbeen naar je buitenteugel rijdt, zonder dat je de hals te veel buigt. Let er daarom goed opdat je je pony tussen twee teugels houdt en ook met twee teugels stuurt. Je krijgt een wending waarbij je pony uitzwaait als je alleen op je binnenteugel stuurt.’

Buiging
De laatste combinatie waar Rien mee aan de slag gaat is Isabelle Rode en haar Oramé-nazaat Corame. De twintigjarige amazone rijdt Z1-dressuur en springt in de L. De eerder genoemde bouwstenen zijn bij deze combinatie al goed op orde, al moet Isabelle net als de voorgaande combinaties de eerdere stappen van het scala volgen in het losrijden. In het losrijden vraagt Rien om op de cirkel tempowisselingen te rijden in galop, waarbij Isabelle erop moet letten dat Corame ook recht blijft in de verruimingen. ‘De cirkel is een goede manier om lengtebuiging te stimuleren. De tempowisselingen stimuleren het achterbeen. Zo gymnastiseer je het hele paard.’ Rien benadrukt dat Isabelle in het losrijden weliswaar wat meer buiging mag vragen, maar dat in de aanspanning de buiging automatisch beperkter wordt. ‘In het losrijden wil je het paard met hoofd en hals in de voorwaarts-neerwaartse lijn laten gaan. Het is niet zo dat je na de losrijdfase opeens volledige aanspanning verlangt. Je werkt geleidelijk naar meer geslotenheid toe. In aanspanning is de lengtebuiging van een paard beperkter.’

 

Isabelle Rode en haar Oramé.

Verbuiging
Van der Schaft hekelt het verbuigen van de hals in de zijgangen. ‘Veel ruiters buigen te veel en dat gaat ten koste van de totale aanspanning en geslotenheid in het paardenlichaam. Het is belangrijk dat je er als ruiter de buitenteugel goed aan houdt in de zijgangen en niet te veel stelling vraagt. De correcte aanspanning in de lengtebuiging ontstaat door de oefeningen op de juiste manier te rijden. Schouderbinnenwaarts, travers en appuyementen zijn allemaal oefeningen om de lengtebuiging te verbeteren. Die buiging ontstaat niet omdat de ruiter met één teugel de buiging in de hals probeert te rijden. Het paard moet buigen omdat de juiste lijn wordt gereden. Van herhaling wordt een paard niet alleen soepeler, maar ook problemen in de buiging kun je oplossen door meer zijgangen op de juiste manier te rijden.’

Wie is Rien van der Schaft?
Rien van der Schaft (63) was van begin 2017 tot begin 2019 bondscoach van de dressuurruiters. Van der Schaft runt samen met zijn vrouw Inge en dochter Romy een dressuurstal in het Gelderse Wenum-Wiesel. Van 1979 tot en met 1983 was Rien lid van het Nederlandse dressuurteam. Leren paardrijden begon voor Rien toen hij als Rotterdamse jongen met een manegepaard naar de instructeursopleiding in Deurne vertrok. De voormalig bondscoach ziet zichzelf als een leerling van Piet Oothout en heeft inmiddels negen paarden op Grand Prix-niveau uitgebracht.

Wat betekent dat?
Africhtingsscala: Het Skala der Ausbildung is de in Duitsland ontwikkelde systematiek om een dressuurpaard op te leiden en te beoordelen.
Halsbuiging: De buiging van de schoft tot de oor van het paard, waarbij het paard vooral draait in de eerste halswervels.Impuls: Voorwaartse drang die is opgewekt door de ruiter en ook onder controle van de ruiter staat. Een paard met impuls kan altijd voorwaarts of terug worden gereden.
Lengtebuiging: De gehele buiging van de wervelkolom van het paard. Van oor tot staart is het paard gebogen in de richting waar hij heengaat.

Stelling: Plaatsing van het hoofd van het paard ten opzichte van het hals. Bij de juiste stelling zie je als ruiter de oog van het paard.

Zijgangen: Gymnastiserende oefeningen waarbij het paard voorwaarts en zijwaarts beweegt met de juiste stelling en buiging.

'Dit artikel verscheen eerder in Paard&Sport. Het populaire magazine Paard&Sport verschijnt exclusief voor KNHS-leden. Nog geen lid? Kijk dan hier voor meer informatie over het KNHS-lidmaatschap.' 

Foto's: www.arnd.nl


 

Ander Nieuws

  • Deelnemers internationale wedstrijden 24 februari 2020 t/m 1 maart 2020
    Deelnemers internationale wedstrijden 24 februari 2020 t/m 1 maart 2020
  • 7 jonge Hippische Helden uit Friesland
    7 jonge Hippische Helden uit Friesland
  • Pilot jeugdrubrieken dressuur, springen en eventing
    Pilot jeugdrubrieken dressuur, springen en eventing