­ KNHS Instructie: Verzameling - KNHS

KNHS Instructie: Verzameling

Geplaatst op 17 februari 2020 in Dressuur & Para

Elke week lees je meer over beter leren paardrijden op onze website. Deze keer een artikel dat je eerder kon lezen in ons magazine Paard&Sport over verzameling. Na het verkrijgen van de juiste aanleuning en de controle over het rechtgerichtheid vervolgt deze serie met het laatste onderdeel van het africhtingsskala: de verzameling. Rien van der Schaft geeft op het KNHS-centrum in Ermelo praktische tips om naar meer verzameling toe te werken.

‘We spreken van verzameling als een paard in een dusdanig evenwicht gaat dat het totaalgewicht van paard en ruiter samen minimaal gelijkmatig verdeeld is over de vier benen van het paard. Het paard gaat dus niet meer op de voorhand,’ steekt Van der Schaft van wal terwijl er drie combinaties staan te wachten om bij hem te trainen. Sophie Kessels komt met haar zesjarige Game Boy SRV (v.Bretton Woods) uit in de L2-dressuur. In het losrijden valt op dat de stoere vos makkelijk door het lijf galoppeert waarbij de vriendelijke aanleuning aansprekend is. ‘Het evenwicht is misschien nog wat op de voorhand, maar bij een L2-paard is dat nog geen probleem. Je rijdt hem mooi voorwaarts. Om te kunnen verzamelen, heb je voorwaartse drang nodig, zodat je met voldoende schwung kunt verzamelen. Let er wel op dat Game Boy SRV niet harder gaat, want dan valt hij van het achterbeen af.’

De juiste oprichting
Al eerder maakte Van der Schaft duidelijk dat hij staat voor eerlijke rijderij, waarbij de hoofd-halshouding niet wordt afgedwongen. ‘De oprichting moet passen bij de graad van verzameling en het africhtingsniveau. Een Z1-paard toont andere oprichting dan een Grand Prix-paard, met het toenemen van de verzameling neemt ook de oprichting toe. Een hoofd dat omhoog wordt gehaald door de ruiter, zonder dat de achterhand daalt, vind ik net zo vervelend om naar te kijken, als een ruiter die het hoofd naar zich toetrekt.’ In het losrijden van Sophie benadrukt Rien dat het daarom belangrijk is dat Game Boy het idee geeft de hand van de amazone naar voren en naar beneden mee te willen nemen. ‘Ook in moeilijke oefeningen, of als we naar meer verzameling toewerken, moet je dat gevoel hebben. Het totaalbeeld ziet er eerlijk gereden uit. Let er wel op dat je paard niet op je hand steunt. Je mag wel een bepaalde verbinding hebben, maar wel met een bepaalde luchtigheid in je hand.’

Plaatsen van het binnenachterbeen
De losrijdfase loopt geleidelijk over in de trainingsfase, waarin oefeningen worden meegepakt. ‘Probeer met je binnenbeen het binnenachterbeen van het paard op te zoeken,’ vraagt Rien aan de amazone. Dat lijkt een abstracte instructie, maar Rien verduidelijkt al snel wat hij daarmee bedoelt. ‘Dat doe je door het binnenachterbeen altijd centraal te plaatsen. Rijd linksom het linkerachterbeen richting het rechtervoorbeen, zonder dat het paard over de buitenschouder wegvalt. Zo krijg je voeling met het binnenachterbeen.’ Door middel van wijken, schoudervoor en schouderbinnenwaarts moet Sophie het binnenachterbeen steeds verder onder de massa plaatsen. ‘Dit zijn de eerste oefeningen waarbij je controle krijgt over de rechtgerichtheid van het paard en je in staat stellen om richting de verzameling te denken. Draagt je paard je comfortabel? Blijf dan gerust doorzitten, want dan beweegt jouw zwaartepunt minder, waardoor je fijngevoeliger kunt inwerken.’

Overgangen rijden
Verzamelen is het proces waarbij het paard door de juiste training geleidelijk meer gewicht overneemt op het achterbeen. Het rijden van overgangen, wendingen, zijgangen en combinaties daarvan, is de sleutel om tot meer verzameling te komen. ‘Maak op de lange zijde een overgang naar het halthouden,’ vraagt Rien aan Sophie. ‘De hals mag daarbij niet korter worden, dus ontspan je hand voldoende. Een paard dat ook in de overgang naar het halthouden toe naar de hand toe gereden wordt en daarin zijn balans bewaart, staat automatisch vierkant. Zet je paard een pas terug met een achterbeen? Draaf dan meteen weer weg. Gedurende je africhting maak je de overgang steeds scherper.’ Op een bepaald punt wordt Game Boy SRV net wat te stoer aan de voorkant en krijgt de vosruin de neiging om zich er wat uit te trekken in de overgang van draf naar het halthouden. Een veel voorkomend probleem waar Rien een simpele oplossing voor heeft. ‘Veel ruiters hebben dan de neiging om terug te werken met hun hand, zodat hun paard strak wordt en losgelatenheid weer verliest. Ik vind dat je beter de hals opzij kunt bewegen, door je hand naar links of rechts te doen. De hals moet daarbij wel tussen twee teugels blijven, maar zo voorkom je dat het een gevecht wordt en behoud je die lichte aanleuning.’ Een goede tip, want de amazone kan zo makkelijk de aanleuning weer herstellen en verder gaan waar ze mee bezig was en we zien Game Boy SRV steeds meer aan elkaar komen.

Teveel voorover
De zestienjarige Romy Staal uit Amersfoort is de volgende amazone die door Rien begeleid wordt. De Amersfoortse rijdt Z1-dressuur met haar zesjarige Gascoigne (v.Zambuka). Een stoere combinatie om te zien, maar het evenwicht is voor dit niveau nog niet voldoende bergopwaarts. Gascoigne zou wat meer oprichting mogen tonen en de neus verder voor de loodlijn mogen brengen. Romy krijgt de opdracht om haar paard op de cirkel te verzamelen en de neus van het paard naar voren en omhoog rijden. ‘Gascoigne moet leren om naar boven te bewegen. Ik zou hem daarom niet te rond maken in het losrijden. Probeer al vrij vroeg in de trainingsfase wat meer terug te rijden op de volte en probeer dan de verbinding naar je hand toe te krijgen. Heb je het gevoel dat je paard aan je hand komt en naar boven beweegt? Maak dan een overgang naar stap. Door het maken van overgangen werk je aan de verzameling, maar die overgangen moeten dan wel goed gereden zijn.’

Activeren
‘Denk eraan dat je het achterbeen van het paard naar het bit toe rijdt. Je rijdt het paardenlichaam naar het hoofd toe. Dat betekent dat je de hals niet korter mag maken,’ legt de Grand Prix-trainer uit aan Romy. ‘Blijf het binnenachterbeen activeren door korte stukjes schoudervoor te rijden. Je plaatst de schouders naar binnen. Denk erom dat je niet de achterhand naar buiten plaatst, want dan gaat het zijn doel voorbij.’ Terwijl Romy blijft schakelen en het achterbeen activeert, legt Rien uit waarom de kwaliteit van de overgangen zo belangrijk is. ‘Het paard moet blijven doortreden met het achterbeen en de balans in zijn lichaam bewaren.’ De ruin verbetert verrassend snel en de amazone krijgt mee om haar paard scherp aan haar been te houden in die overgangen, terwijl Gascoigne gesloten blijft. ‘Rijd regelmatig naar het halthouden toe en zorg dat je in alle overgangen de activiteit bewaart door scherpe reacties te eisen.’ Het verschil is groot, want waar de training begon met een wat voorover lopend paard, is Gascoigne nu beter in staat om zichzelf te dragen en toont de ruin meer oprichting.

Mooi totaalplaatje
Figaro R (v.Apache) en Mellanie Robben laten een mooi totaalplaatje zien, maar volgens Rien spant de ruin net niet helemaal aan in de hele bovenlijn. ‘Hij laat het een beetje afweten in de lendenen,’ meent Rien die meteen verklaart dat dat komt omdat de ruin soms loskomt van het bit. ‘Figaro R mag het bit beter aannemen en in de lendenen meer aanspannen, zodat je verbinding krijgt in het hele paard. Pas dan kun je het paard ‘aan elkaar’ rijden en daarna het proces van verzameling laten beginnen.’ Rien vindt het daarom belangrijk om de tijd te nemen voor het losrijden en let sterk op de losgelatenheid. ‘Het paard moet in de hele bovenlijn de kans krijgen om goed los te laten, alleen dan heeft het rijden van overgangen nut. Blijf daarom het achterbeen activeren. Dat doe je door impuls op te wekken en daarna terug te rijden. Probeer wel de neus bij je weg te houden, want je paard moet vanuit het achterbeen verbinding maken met je hand.’ De 21-jarige amazone galoppeert actief voorwaarts en gebruikt de energie die ze zo vanuit het achterbeen oproept om Figaro R op het achterbeen te zetten.

Constante verbinding
Het behouden van een constante verbinding is iets waar Van der Schaft op blijft hameren bij deze combinatie. ‘Zorg ervoor dat je de hals altijd in de juiste verhouding hebt en dat hij niet wegknikt. Hij moet aan de teugel blijven om in een stuk van achteren naar voren te bewegen. Pas als je dat voor elkaar hebt kun je aan het achterbeen zitten. Probeer met je onderarm naar de mond te wijzen, zodat je onderarm een verlengde van je teugel is.’ De amazone moet focussen op een gelijkmatige druk, die ook in de overgangen en zijgangen bewaard blijft. ‘Stuur niet de wendingen met je binnenteugel, want dan verbreekt je paard de verbinding even. Probeer met je binnenbeen naar je buitenteugel te rijden en streef datzelfde gevoel na in de zijgangen.’ Als de amazone even stapt moet de verbinding constant blijven en in het achterbeen korte en snelle piaffe-achtige passen maken, om haar paard van achteren aan te blijven vullen. Zodra dat beter is loopt Figaro R heel makkelijk door zijgangen en overgangen aan waarbij Van der Schaft het belang van de neus voor de loodlijn blijft benadrukken. ‘Alleen een paard dat met de neus voor de loodlijn wordt gereden, is optimaal in staat om de hele bovenlijn aan te spannen en goed te verzamelen,’ sluit Van der Schaft af.

Wie is Rien van der Schaft?
Rien van der Schaft (63) was van begin 2017 tot begin 2019 bondscoach van de dressuurruiters. Van der Schaft runt samen met zijn vrouw Inge en dochter Romy een dressuurstal in het Gelderse Wenum-Wiesel. Van 1979 tot en met 1983 was Rien lid van het Nederlandse dressuurteam. Leren paardrijden begon voor Rien toen hij als Rotterdamse jongen met een manegepaard naar de instructeursopleiding in Deurne vertrok. De voormalig bondscoach ziet zichzelf als een leerling van Piet Oothout en heeft inmiddels negen paarden op Grand Prix-niveau uitgebracht.

Wat betekent dat?

Africhtingsskala
Het ‘Skala der Ausbildung’ is de in Duitsland ontwikkelde systematiek om een dressuurpaard op te leiden en te beoordelen.

Schwung
De verende beweging die ontstaat als een paard vanuit een energieke beweging vanuit de achterhand beweegt wordt schwung genoemd. Vanwege het zweefmoment ontstaat schwung alleen in draf of galop.

Verzameling
Het proces waarbij het paard steeds meer gewicht op het achterbeen opneemt. Het paard beweegt daarbij bergopwaarts met de nek als hoogste punt en de neus voor de loodlijn.

Zijgangen
Gymnastiserende oefeningen waarbij het paard voorwaarts en zijwaarts beweegt met de juiste stelling en buiging.

Lees ook de eerder verschenen artikelen over aanleuning en de controle over het rechtgerichtheid in deze serie. 

'Dit artikel verscheen eerder in Paard&Sport. Het populaire magazine Paard&Sport verschijnt exclusief voor KNHS-leden. Nog geen lid? Kijk dan hier voor meer informatie over het KNHS-lidmaatschap.' 

 

Foto's www.arnd.nl

 

Ander Nieuws

  • Dressuurtop TeamNL traint in Ermelo *Met Video*
    Dressuurtop TeamNL traint in Ermelo *Met Video*
  • Leren paardrijden: aanleuning en nageeflijkheid
    Leren paardrijden: aanleuning en nageeflijkheid
  • Rixt van der Horst: "Jaar langer trainen, betekent ook een jaar extra kosten"
    Rixt van der Horst: "Jaar langer trainen, betekent ook een jaar extra kosten"