­ Tips van de Top: Trainen op een paardvriendelijke manier - KNHS

Tips van de Top: Trainen op een paardvriendelijke manier

Geplaatst op 04 oktober 2021 in Dressuur & Para , Springen , Eventing

Elke week geven we je een tip van onze beste trainers en coaches waar je thuis mee aan de slag kunt. De onderwerpen en disciplines waarover zij je tips gaan geven lopen uiteen. Ze hebben echter één ding gemeen, het paard! Daarbij staat bij alles wat we doen het welzijn van het paard voorop.

Vandaag is het dierendag en op dierendag zetten we de dieren extra in het zonnetje. Volgens bondscoach springen Rob Ehrens is die aandacht voor het dier iets wat we elke dag zouden moeten doen. Ook in de training van het paard is het van groot belang dat we op een voor het paard fijne manier met hem omgaan en hem daarbij in zijn element laten.


“Je moet altijd zorgen dat je alles doet in het belang van het paard”

Kan je deze content niet goed zien? Dan heb je waarschijnlijk voor een aantal cookies geen toestemming gegeven. Accepteer de marketing cookies om de content wel te zien. 

Lees meer over cookies

Ieder paard onderscheidt zich van andere paarden in karakter en temperament. Er zijn
zaken waar het ene paard absoluut niet van houdt terwijl de ander er dol op is. Eigenlijk
precies zoals bij ons mensen. Een belangrijk deel van paardengedrag wordt veroorzaakt
door de manier waarop paarden in het wild leven: als vlucht- en kuddedier.

Kuddegedrag
Paarden zijn kuddedieren; leven in kuddeverband biedt hen bescherming. Als een
groepsgenoot vlucht, dan rennen de andere paarden mee om pas later te kijken wat er
aan de hand was. Geen enkel paard is graag alleen, hij moet daar voorzichtig aan
wennen. Bij de opleiding van een jong paard kun je dankbaar gebruikmaken van het
kuddegedrag, door bijvoorbeeld oudere, ervaren paarden als leerpaarden te gebruiken.
In een groep paarden heerst een strakke rangorde. De groep moet de leider blindelings
kunnen vertrouwen. In de paardensport maak je hiervan gebruik, door als mens de
Leer paardrijden met plezier deel 2 13
leidersrol op je te nemen. Alleen een rustige, consequente en vastbesloten ruiter wordt
door het paard als leider geaccepteerd.
Rangordegevechten in een kudde komen voort uit instinctief paardengedrag. Paarden
zijn niet altijd zachtzinnig en gebruiken hun tanden en hoeven.

 

Gewoontedier
Hoe wordt een vluchtdier dan toch een rijdier? Omdat het paard een gewoontedier is
kunnen wij hem dingen leren. Door hulpen en commando’s steeds op dezelfde manier
te herhalen, leer je een paard goed gedrag aan, maar omgekeerd werkt het net zo!
Door niet consequent met hem om te gaan, kun je je paard fout gedrag aanleren.
Leergedrag
Het leervermogen verwijst naar de manier waarop paarden informatie verwerken. De
prefrontale cortex is het gebied in de hersenen waarmee paarden (en mensen) onder
andere beslissingen nemen, sociaal gedrag regelen en hun impulsen beheersen. In
vergelijking met mensen is de prefrontale cortex van een paard klein. Hierdoor herinneren
paarden zich gebeurtenissen anders dan wij mensen dat doen. Paarden zijn heel goed
in het onthouden en herkennen van prikkels die tot bepaalde reacties leiden – dit is wat
hun veiligheid biedt. We moeten opletten dat we de intelligentie van paarden niet
overschatten. Soms hoor je een ruiter zeggen: ‘Mijn paard weet wat hij fout deed’,
bijvoorbeeld in een poging om straffen te rechtvaardigen. Maar vaak weet het paard dat
helemaal niet, en krijgt hij straf terwijl hij geen idee heeft waarom. Tegelijkertijd moeten
we de intelligentie van paarden niet onderschatten. Paarden hebben namelijk wel
degelijk emoties en gevoelens, en ze weten zich veel dingen feilloos te herinneren.

Habituatie
Habituatie (gewenning) betekent dat je ophoudt met reageren op gebeurtenissen en
prikkels zodra je hieraan gewend bent. Paarden zijn van nature bang voor nieuwe en
onbekende dingen (neofobie) en ze vinden bepaalde prikkels niet prettig. Juist daarom
is het belangrijk dat je in de dagelijkse training je paard rustig en geduldig aan nieuwe
dingen laat wennen.
Belonen
Paarden leren nieuwe dingen het snelst als het juiste gedrag beloond wordt. Dit kan op
twee manieren.
Belonen.
Positieve bekrachtiging
Je kunt het gedrag positief bekrachtigen door iets toe te voegen dat het paard
belangrijk vindt, bijvoorbeeld voedsel (een paardensnoepje of een brokje) en aanraking
(een aai of een klopje op zijn hals). Als je dit tijdens de training in wilt zetten, moet je dit
onmiddellijk aan het paard geven, dus direct een aai of een brokje als hij het gewenste
gedrag laat zien.

Negatieve bekrachtiging
Daarnaast kun je het gedrag van een paard ook negatief bekrachtigen. Dit doe je door
iets weg te nemen dat het paard wil vermijden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de druk
van jouw teugels of kuiten. Let op: ‘negatief’ staat hier niet voor iets slechts, maar voor
iets dat je wegneemt. Negatieve bekrachtiging kan en moet zeer subtiel zijn. Druk
motiveert paarden, maar het loslaten van die druk traint hen. Als je wilt dat een paard
rustiger gaat lopen – bijvoorbeeld van draf naar stap – voer je de druk op via je teugels.
Als je paard dan daadwerkelijk rustiger begint te lopen, ontspan je je vuist zodat de
druk minder wordt. Jouw paard ervaart dit als prettig, ziet dit als beloning. Als je wilt dat
je paard harder gaat lopen, werkt het principe van negatieve bekrachtiging op dezelfde
manier. Je drukt je kuiten aan, en zodra je paard harder gaat – bijvoorbeeld aanspringt
in galop – ontspan je je kuiten weer. Je paard leert dus dat als hij op de druk van jouw
handen, benen of zit reageert, er iets prettigs gebeurt (namelijk minder druk). Goede
trainers streven er altijd naar om hulpen te beperken tot lichte druk.

 

Wil je hier mee over weten? In de Masterclass van Rob Ehrens wordt hier meer aandacht aan besteed. In het boek Paard&Welzijn wordt ook uitgebreid aandacht besteed aan het gedrag en de (basis) behoeften van het paard.

 

Ander Nieuws

  • Deelnemers internationale wedstrijden 25 t/m 31 oktober 2021
    Deelnemers internationale wedstrijden 25 t/m 31 oktober 2021
  • Programma Indoorkampioenschappen 2022
    Programma Indoorkampioenschappen 2022
  • Doe mee aan de jeugdrubrieken springen en ervaar het zelf!
    Doe mee aan de jeugdrubrieken springen en ervaar het zelf!