KNHS

Atypische myopathie is een ernstige, vaak levensbedreigende spierziekte bij paarden. De aandoening wordt in verband gebracht met het opnemen van zaden, bladeren en zaailingen van bepaalde esdoornsoorten, met name de gewone esdoorn. Vooral in het najaar (bladeren en zaden) en vroege voorjaar (zaailingen/kiemplantjes) is het belangrijk om extra alert te zijn op plantmateriaal in en rond de wei.

Esdoornzaden (in de volksmond ‘helikoptertjes’), bladeren en zaailingen kunnen het stofje hypoglycine A bevatten, dat na opname de spierstofwisseling ernstig verstoort. Daardoor kunnen spiercellen niet goed meer functioneren en treedt snel spierafbraak op. Atypische myopathie kent vaak een acuut verloop en kan binnen korte tijd fatale gevolgen hebben. Raadpleeg daarom bij een vermoeden altijd direct een dierenarts.

Niet alle paarden die in de buurt van esdoorns grazen, worden ziek. Dat heeft te maken met verschillende factoren: de hoeveelheid hypoglycine A kan sterk verschillen per boom en zelfs per boomdeel, paarden nemen niet allemaal evenveel zaden, bladeren of zaailingen op en ook de gevoeligheid voor deze stof verschilt per paard. Waar die individuele gevoeligheid precies door wordt bepaald, is op dit moment nog niet bekend.

Wanneer is het risico het grootst?
Atypische myopathie is een relatief zeldzame (geschatte aantallen tien tot zestig per jaar), maar wel zeer ernstige weidegebonden aandoening, en wordt vooral gezien bij paarden met weidegang in periodes met koud, nat en winderig weer. Juist in zulke periodes in het najaar kunnen bladeren en zaden van esdoorns in de wei terechtkomen. In het vroege voorjaar kunnen de achtergebleven zaden ontkiemen tot zaailingen, die eveneens risicovol kunnen zijn, al wordt in deze periode de aandoening minder vaak waargenomen.

Symptomen herkennen
Signalen die kunnen wijzen op atypische myopathie zijn onder meer spierzwakte of spierstijfheid, spiertrillingen, zweten, een verhoogde hartslag, een snelle of moeilijke ademhaling, veel liggen of niet meer kunnen opstaan en koffiekleurige urine. De symptomen kunnen snel verergeren.

Vermoed je atypische myopathie? Laat het paard dan niet bewegen of vervoeren, houd het warm en neem onmiddellijk contact op met de dierenarts. Haal ook andere paarden zo snel mogelijk uit dezelfde wei.

Wat kun je doen om het risico te verkleinen?

Controleer weilanden en perceelranden op esdoorns, vooral de gewone esdoorn (Acer Pseudoplatanus).
Verwijder bladeren, zaden en zaailingen zoveel mogelijk uit de wei.
Beperk weidegang in risicoperiodes, zeker bij koud, nat en winderig weer.
Zorg voor voldoende ruwvoer, zodat paarden minder geneigd zijn om ander plantmateriaal op te nemen.
Voorkom dat paarden drinken uit poelen of sloten waarin bladeren en zaden terecht kunnen komen.

Door de wei regelmatig te controleren en risicomateriaal tijdig te verwijderen, kunnen paardeneigenaren de kans op atypische myopathie verkleinen. Bij twijfel over aanwezige esdoornsoorten of plantmateriaal is het verstandig om deskundig advies in te winnen.

Gewone esdoorn (Acer Pseudoplatanus)

Foto's: Arnd Bronkhorst en Wikimedia